Skip to end of metadata
Go to start of metadata

Inleiding

De leerlijn psychische klachten en aandoeningen wil, aan de hand van de KBA's, bouwstenen voor onderwijs bieden voor zowel aios, hao's als docenten.

Fasering en zelfsturing

Het uitgangspunt voor de leerlijn ‘Psychische klachten en aandoeningen’ is ‘vraag-gestuurd onderwijs’. Daarom is de leerlijn geordend rondom de KBA’s.

Per KBA vind je een onderwijsmateriaal, variërend van een los Youtube-filmpje tot een compleet programma. Bij de verschillende onderdelen staat een toelichting met suggesties hoe het programma te gebruiken is en voor welke opleidingsfase het het méést geschikt is. Maar, uiteraard, kan daar (vraaggestuurd) van afgeweken worden.

 

 Visie op de zorg bij psychische klachten
  • Mensen met psychosociale of psychische problemen, of met psychiatrische stoornissen zijn vaak kwetsbaar en moeten kunnen rekenen op passende zorg, van bijvoorbeeld de huisarts. 
    • Zorgen voor betekent in dit geval aandacht geven, goed luisteren en een empathische benadering.
    • Zorgen voor betekent ook laagdrempelig en dichtbij zijn, zorg in de buurt van de patiënt en zonder wachttijden. 
  • De zorg in de huisartsenpraktijk sluit aan bij de hulpvraag, de kwetsbaarheid en problemen van de patiënt en is gericht op zelfredzaamheid, weerbaarheid en oplossingen. 'Zorg voor' betekent in dit kader vooral ook 'passende zorg'. Niet meer dan nodig, niet minder dan noodzakelijk.
  • De zorg is methodisch, dat wil zeggen gebaseerd op door de beroepsgroep geformuleerde richtlijnen en de zorg is op maat voor de specifieke problemen en mogelijkheden van de individuele patiënt.
  • De zorg wordt verleend in de huisartsenpraktijk en voldoet daarmee ook aan alle belangrijke kenmerken hiervan: continu, longitudinaal, generalistisch, persoonlijk, laagdrempelig en met inachtneming van de hele context van de patiënt.
 Visie op de rol van de huisarts

De huisarts biedt diagnostiek en begeleiding vanuit een generalistisch perspectief.

  • De huisarts maakt een inschatting van de ernst en het risico van de situatie en stelt een behandelplan op, zoveel mogelijk op basis van richtlijnen en houdt daarbij rekening met de persoonlijke context.
  • De huisarts is poortwachter en gids bij verwijzingen naar andere hulpverleners in b.v. GB-GGZ en S-GGZ.

KBA's met bijbehorende bouwstenen

 

 KBA 1. Begeleidt een patiënt met spanningsklachten, overspanning of burn-out.
OmschrijvingCompetenties
  • Herkent en bespreekt spanningsklachten in een vroeg stadium (bijv. aan de hand van een klachtenexploratiemodel als SCEGS – Somatisch, Cognitief, Emotioneel, Gedragsmatig, Sociaal).
  • Informeert de patiënt, begeleidt bij het omgaan met spanning en helpt de patiënt bij het actief oplossen van problemen.
  • Monitort de klachten en zet zo nodig intensievere vormen van zorg in.
  • Past een tijdscontingente aanpak toe bij patiënten met burn-out, gericht op werkhervatting.
  • Stemt beleid af met de bedrijfsarts.
  • Past de richtlijn overspanning en burn-out toe (LESA).
  • Past privacywetgeving toe in overdracht van medische gegevens.

1. Medisch handelen

2. Communicatie

3. Samenwerken

4. Organiseren

 

 KBA 2. Zet bij een patiënt met angst- en stemmingsklachten, stoornissen de benodigde behandeling in.
OmschrijvingCompetenties
  • Onderscheidt klachten van stoornissen.
  • Bespreekt klachten van de patiënt met behulp van een instrument als de 4DKL (indicatie, instructie, interpretatie en bespreking met patient.
  • Legt een paniekaanval uit aan de hand van de paniekcirkel.
  • Bespreekt de relatie tussen klachten en gevolgen (bijv. m.b.v. klachtenregistratie).
  • Informeert de patiënt op verschillende manieren en met verschillende beschikbare bronnen (psycho-educatie, begeleidende gesprekken).
  • Gebruikt de NHG-standaarden angst en depressie als basis voor de behandeling.
  • Organiseert periodiek controlebeleid.
  • Past specifieke psychotherapeutische technieken toe (cognitieve gedragstherapie, problem solving therapy).
  • Schrijft gericht antidepressiva voor, monitort de werking en bouwt af indien mogelijk.

1. Medisch handelen

2. Communicatie

3. Samenwerken

6. Kennis en wetenschap

 

 KBA 3. Diagnosticeert acute psychiatrische stoornissen en zet de benodigde behandeling in.
OmschrijvingCompetenties
  • Diagnosticeert en weet hoe te handelen bij stoornissen als acute psychose, geweld/agressie, delier en acute gedragsproblemen bij dementie.
  • Schrijft indien nodig medicatie voor.
  • Bepaalt of er een verwijsindicatie is en waarheen.
  • Begeleidt de patiënt en diens omgeving, stelt gerust en informeert.

1. Medisch handelen

2. Communicatie

3. Samenwerken

5. Maatschappelijk handelen

 

 KBA 4. Schat bij suïcidaliteit het gevaar in voor de patiënt en diens omgeving en zet de benodigde hulp in.
OmschrijvingCompetenties
  • Maakt suicidegedachten en – plannen bespreekbaar.
  • Schat het gevaar voor de patient zelf en diens omgeving in: betrekt hierbij een eerdere suicidepoging.
  • Verwijst indien nodig naar de crisisdienst (kent verwijscriteria, kent wet- en regelgeving rondom dwangmaatregelen).
  • Overlegt bij intoxicaties met het RIVM en bepaalt het beleid (bijv. insturen naar SEH).

1. Medisch handelen

2. Communicatie

4. Organiseren

5. Maatschappelijk handelen

 

 KBA 5. Motiveert een patiënt met (een verhoogd risico voor) verslavingsgedrag voor passende zorg.
OmschrijvingCompetenties
  • Herkent symptomen en aanwijzingen voor verslavingsproblematiek en maakt dit bespreekbaar.
  • Heeft kennis van de werking en risico’s van (genots-)middelen.
  • Motiveert de patiënt voor passende zorg (motiverende gespreksvoering bij patiënten met verslavingsproblematiek).
  • Veroordeelt niet, reflecteert op eigen normen en waarden en laat deze niet mee laten wegen in het contact met de patiënt.

1. Medisch handelen

2. Communicatie

5. Maatschappelijk handelen

7. Professionaliteit

  • Bouwsteen

 

 KBA 6. Zet bij een patiënt met gevolgen van traumatische gebeurtenissen de benodigde zorg in.
OmschrijvingCompetenties
  • Bespreekt de mogelijke signalen van traumatiserende gebeurtenissen zoals mishandeling, verwaarlozing, vernedering en seksueel misbruik.
  • Maakt onderscheid tussen een normale reactie op een trauma, een acute stressstoornis en PTSS.
  • Bespreekt met de patiënt of verdere actie nodig is en motiveert hem daar zo nodig toe.
  • Begeleidt rouwverwerking en herkent gestoorde rouwverwerking.
  • Past de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling toe.

1. Medisch handelen

2. Communicatie

3. Samenwerken

7. Professionaliteit

  • Bouwsteen

 

 KBA 7. Signaleert persoonlijkheidstrekken en – stoornissen, definieert de gevolgen hiervan voor de zorgverlening en adviseert de patiënt om indien nodig passende begeleiding te vinden.
OmschrijvingCompetenties
  • Herkent kenmerkende persoonlijke eigenschappen en patronen van patiënt en bespreekt (wanneer aangewezen) verschillende persoonlijkheidstypen en -stoornissen.
  • Integreert consequenties van de persoonlijkheid voor het dagelijks functioneren en zorgbehoefte, in het zorgplan.
  • Zoekt met de patiënt een passende begeleiding (rekening houdend met mogelijkheden en beperkingen).
  • Heeft zicht op de eigen rol in de begeleiding: kent en herkent het mechanisme van overdracht en tegenoverdracht.
  • Kent het verschil tussen communicatie op inhouds- en betrekkingsniveau.

1. Medisch handelen

2. Communicatie

7. Professionaliteit

 

 KBA 8. Zet bij kinderen met afwijkend gedrag passende diagnostiek en behandeling in.
OmschrijvingCompetenties
  • Schat de ernst in van afwijkend gedrag bij kinderen.
  • Kent en bespreekt zo nodig de normale psychologische en sociale ontwikkeling en ontwikkelingsfasen met kind en ouders.
  • Herkent veelvoorkomende gedragsstoornissen (ADHD, ADD, ASS, eetstoornissen, slaapproblemen, bedplassen etc.) en bespreekt de diagnostiek en mogelijke behandelopties met kind en ouders.
  • Verwijst door voor aanvullende diagnostiek en behandeling (kent de taakstelling van andere hulpverleners in de JGZ).
  • Schrijft, indien nodig, bij ADHD medicatie voor en spreekt periodieke controles af (zie NHG-standaard ADHD).

1. Medisch handelen

3. Samenwerken

5. Maatschappelijk handelen

 

Download de pdf met het volledige thema: Zorg voor patiënten met psychische klachten en aandoeningen

Capita selecta

Onder het kopje ‘Capita Selecta’ staan onderwijsmaterialen over thema’s die wél betrekking hebben op de leerlijn ‘Psychische klachten en aandoeningen’ maar niet onder een KBA vallen. Ook staat daar onderwijsmateriaal dat raakvlakken heeft met andere leerlijnen of competenties, zoals bijvoorbeeld ‘leerlijn beleid en management’ of ‘leerlijn professionaliteit’.

Overzicht van alle bouwstenen

 Alle bouwstenen

Space Index

0-9 ... 0 A ... 1 B ... 0 C ... 2 D ... 3 E ... 0
F ... 0 G ... 0 H ... 1 I ... 0 J ... 1 K ... 0
L ... 1 M ... 0 N ... 0 O ... 0 P ... 4 Q ... 0
R ... 0 S ... 4 T ... 0 U ... 0 V ... 0 W ... 1
X ... 0 Y ... 0 Z ... 0 !@#$ ... 0    

0-9

A

Page: Acute psychiatrie
Ik ben niet gék en ik heb géén hulp nodig! Het beoordelen van en communiceren met patiënten met een ernstige (cq. acute) psychiatrische aandoening (EPA) in de huisartspraktijk. Inleiding: Het komt niet vaak voor[1], maar patiënten met een ernstige psychia

B

C

Page: Contextgeneeskunde
Inleiding: Voor zover ik weet heeft dit onderwerp geen vaste plek ih curriculum. Terwijl het wel een belangrijke deel vh HA-werk is: medische gebeurtenissen plaatsen in de context vd patiënt. Aan dit item zitten zowel strikt somatische aspecten, de erfeli
Page: Crisis-situaties in de GGZ - Is dat wel zo anders dan in de somatiek
Inleiding: Crisis-situaties in de GGZ komen regelmatig voor, zeker tijdens de ANW-diensten. Door het vaak dwingende karakter van de hulpvraag worden deze situaties door veel AIOS (én huisartsen) als lastig ervaren. Ook in de somatiek komen geregeld crisis

D

Page: Diagnostiek bij kinderen met problematisch of afwijkend gedrag
Is dit nou normaal of niet? Diagnostiek bij kinderen met ‘problematisch- of afwijkend gedrag’: Inleiding: Ongeveer één op de 10 ouders ervaart problemen bij de opvoeding van hun kind(eren) of ervaren het gedrag van hun kind als lastig of problematisch maa
Page: Diagnostiek en behandeling van slaapproblemen
Slaapstoornissen Wat kan de huisarts en POHGGZ doen bij slaapstoornissen? Wat kan de huisarts en POHGGZ doen bij slaapstoornissen? Problemen met slapen komen veel voor. 30 % van de volwassenen heeft hier last van. Slechts 10-15% daarvan gaat er mee naar d
Page: Diagnostiek GGZ bij kinderen: het 'scharnierconsult'.
Het scharnierconsult Als de huisarts een vermoeden heeft van de aanwezigheid van psychosociale problemen bij een kind of een jongere, wordt de patiënt , vaak samen met de ouder(s), uitgenodigd voor een zogenaamd scharnierconsult. Dit is een consult van 30

E

F

G

H

Page: Herkennen van de verschillende persoonlijkheidsstoornissen
Inleiding: Er zijn verschillende persoonlijkheidsstoornissen. De hulpverlener ervaart vooral last van het gedrag van patiënten in het B cluster en C cluster. Wat kenmerkt de verschillende persoonlijkheidsstoornissen? In dit korte interactieve onderwijspro

I

J

Page: Juridische aspecten samenwerking huisarts en POHGGZ
Het belang van goede samenwerkingsafspraken.   Inleiding: De POHGGZ is een relatief nieuwe kracht in de huisartspraktijk. Soms is hij in dienst van de huisarts, soms gedetacheerd door een (GGZ)-instelling. DE POHGGZ werkt met een groep patiënten waar ook

K

L

Home page: Leerlijn Psychische klachten en aandoeningen startpagina
Inleiding De leerlijn psychische klachten en aandoeningen wil, aan de hand van de KBA's, bouwstenen voor onderwijs bieden voor zowel aios, hao's als docenten. Fasering en zelfsturing Het uitgangspunt voor de leerlijn ‘Psychische klachten en aandoeningen’

M

N

O

P

Page: Praktijkorganisatie - POHGGZ en zorg voor mensen met psychische klachten
Praktijkorganisatie, POHGGZ en ‘de zorg voor mensen met psychische klachten’:   Inleiding: Met ingang van 2014 is de GGZ grondig gereorganiseerd en deze andere indeling heeft grote gevolgen voor de werkwijze van de huisarts. De mogelijkheden tot verwijzen
Page: Psycho-educatie bij een paniekstoornis cq. paniekaanval
Een paniekaanval, dokter, hoe kán dat nou? Uitleg aan de patiënt mbv de paniekcirkel cq. de ‘paniekboot’. Relevantie: Angststoornissen (m.n. paniekaanvallen) komen veel voor en veroorzaken veel angst en ongerustheid bij patiënten. Eenvoudigweg geruststell
Page: Psychotherapeutische interventies voor de huisarts - Deel 1 RET interventies voor de huisarts
Aanleiding/Toelichting: Huisartsen krijgen op het spreekuur veel te maken met psychische problemen en vinden dat vaak lastig omdat ze niet goed weten hoe te handelen. Een aantal gespreksvaardigheden en psychotherapeutische interventies zijn, in aangepaste
Page: Psychotherapeutische interventies voor de huisarts - Deel 2 'Oplossingsgericht werken'
Oplossingsgericht werken: Psychotherapeutische interventies voor de huisarts   Aanleiding/Toelichting: Huisartsen krijgen op het spreekuur veel te maken met psychische problemen en vinden dat vaak lastig omdat ze niet goed weten hoe te handelen. Een aanta

Q

R

S

Page: Somatische controles bij patienten met EPA
omatische controles bij patiënten met EPA. Ernstige Psychiatrische Aandoeningen en CVRM.   Inleiding: Iedere huisartspraktijk heeft, afhankelijk van grootte en samenstelling, zo’n 10-50 patiënten met een EPA. Deze patiëntengroep heeft een (sterk) verhoogd
Page: Spanningsklachten deel 1 - Begrippen en aanpak
Inleiding Zie ook Spanningsklachten deel 2 - Voeren van consult met patient Overspanning en burnout is geen DSM diagnose maar de aios komt deze type klacht presentatie veel voorkomend tegen tijdens het spreekuur. De aios worstelt regelmatig met de vraag,
Page: Spanningsklachten deel 2 - Voeren van consult met patient
Inleiding Deel 2 uit te breiden richting gespreksvoering spanningsklachten, overspanning en burnout, zie ook Spanningsklachten deel 1 - Begrippen en aanpak. Onderwijsdoelen: De aios heeft zicht op uitlokkende context factoren in relatie tot spanning. ( ja
Page: Suicidaliteit: Hoe maak je het bespreekbaar en schat je het risico in?
KBA 4 Suïcidaliteit – Risico-taxatie en bespreekbaar maken Relevantie: Het aantal doden door suïcide (ruim 1600 in 2015) is groter dan het aantal verkeersslachtoffers (621 in 2015). Onder jongeren (tussen 10-17) is suïcide de belangrijkste doodsoorzaak. H

T

U

V

W

Page: Waarom gedraagt iemand met een borderline persoonlijkheidsstoornis zich zo lastig
Inleiding: Persoonlijkheidsstoornissen zijn niet zeldzaam, met name de borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) komt vaak voor. Geschat wordt dat 1-2% vd bevolking BPS heeft. In een normpraktijk betekent dat 20-45 patiënten. Patiënten met een BPS worden

X

Y

Z

!@#$

 

 

 

Contactpersoon

Dick Walstock, Kaderhuisarts GGZ
b.walstock@vumc.nl

Anouk Bogers, gedragswetenschapper
a.bogers@vumc.nl

  • No labels